Çinli koronavirüs aşısı üreticisi Sinovac Biotech, ürünlerini pazara sunma konusunda başarılı. İlk olarak 2003 yılında bir SARS aşısının klinik denemelerine başlandı ve ilk olarak 2009’da tüketicilere bir domuz gribi aşısı getirdi.
Mahkeme kayıtlarına göre, CEO’su aynı zamanda Çin’in ilaç düzenleme kurumuna aşı onayları için rüşvet veriyordu.
Sinovac şu anda koronavirüs aşısını Brezilya’dan Türkiye’ye ve Endonezya’ya kadar gelişmekte olan ülkelere tedarik etmeye çalışıyor. Aşı ve zayıf şeffaflık Çin’in ilaç endüstrisini uzun süredir rahatsız ederken, ülkeden tek bir ilaç satıcısının güvenilirliği nadiren dünyanın geri kalanı için bu kadar önemliydi.
Sinovac, klinik testleri Moderna’s ve Pfizer-BioNTech’ler ile aynı son aşamada olan, Çin’in iki koronavirüs aşısı öncü kuruluşlarından biridir. Yurt içinde Sinovac’ın aşısı, devlete ait Sinopharm’ın aşılarının bir acil durum kullanım programı kapsamında daha geniş çapta uygulandığı ikinci sırada yer alıyor. CanSino ve bir askeri araştırma enstitüsü tarafından geliştirilen bir başka Çin aşısı, Çin ordusu tarafından acil kullanım için onaylandı.
Çinli Sinovac, erken koronavirüs aşı denemelerinde karışık bulgular bildirdi
Sinovac’ın aşısı Coronavac, birkaç gelişmekte olan pazarda benimsenebilir. Latin Amerika ve Güneydoğu Asya’nın en kalabalık ülkeleri olan Brezilya ve Endonezya’daki yetkililer, Coronavac’ın önümüzdeki haftalarda onaylanabileceğini söylüyor. Brezilya’da, São Paulo Valisi João Doria, bunu ülkenin test ettiği en güvenli aşı olarak nitelendirdi.
Sinovac henüz etkinlik verilerini yayınlamadı, bu da aşısının alıcıları ön analizlerde yüzde 90’dan fazla etkili olan Moderna ve Pfizer aşıları kadar başarılı bir şekilde koruyup koruyamayacağını belirsiz hale getiriyor.
Sinovac, düzenleyici dosyalarda savcılarla işbirliği yaptığını ve suçlanmadığını söyleyerek CEO’sunun dahil olduğu rüşvet davasını kabul etti. CEO ifadesinde, bir düzenleyici yetkilinin para taleplerini reddedemeyeceğini söyledi.
Sinovac, güvenlik skandallarına karışmadı ve rüşvet içeren vakalarda onaylanan aşıların hiçbirinin hatalı olduğuna dair hiçbir kanıt yok. Ancak bazı tıp uzmanları, Sinovac’ın uyuşturucu iddialarının daha fazla incelenmesinin ahlaki esneklik sicili göz önüne alındığında haklı olduğunu söylüyor.
New York Üniversitesi Langone Tıp Merkezi tıp etiği bölümü direktörü Arthur Caplan, “Şirketin rüşvet geçmişine sahip olması, aşısı hakkındaki yayınlanmamış, hakem incelemesine tabi tutulmamış veri iddialarına uzun bir şüphe gölgesi bırakıyor” dedi. “Bir vebada bile, ahlaki açıdan şüpheli bir geçmişe sahip bir şirket, iddiaları konusunda çok dikkatli davranılmalıdır.”
Sinovac’ın rüşvet geçmişi Nasdaq borsasına kayıtlı şirketin yatırımcıları arasında endişelere yol açsa da, ancak son aylarda bu tür küresel sonuçlarla ilgili rüşvet kaydı yapıldı. Hükümetler, pandemi devam ederse daha fazla ölüm olacağı kesinliğine karşı Sinovac gibi şirketlerden yeni aşıların risklerini tartıyorlar.
The Washington Post tarafından kamuya açık kayıtların ve deneme tanıklıklarının bir incelemesi, Sinovac’ın Çin aşı endüstrisinin ön saflarına yükselişinin Pekin’den gelen öncelikli projelerin ve düzenleyici incelemelere ve satış anlaşmalarına yardımcı olan yetkililere yapılan komisyonların yardımıyla gerçekleştiğini yansıtıyor. Çin’in sansürlü medyası nedeniyle, davalardan bazı ayrıntılar daha önce bildirilmedi.
2016 yılında, Sinovac’ın kurucusu ve icra kurulu başkanı Yin Weidong, aşı incelemelerini denetleyen düzenleyici bir yetkili olan Yin Hongzhang ve karısına 83.000 dolardan fazla rüşvet verdiğini itiraf etti. Yin Hongzhang, karşılığında Sinovac’ın aşı sertifikalarını hızlandırdığını itiraf etti.
O yıllar, 2001 yılında kurulan biyoteknoloji girişiminin Pekin yetkilileri tarafından SARS, kuş gribi ve domuz gribi aşılarının geliştirilmesine liderlik etmek üzere seçildiği Sinovac’ın patlama dönemine tekabül ediyordu.
Sinovac’ın CEO’su ile aynı soyadını paylaşan ancak hiçbir ilişkisi olmayan Yin Hongzhang, Sinovac ve diğer yedi şirketten rüşvet aldığı için 2017’de on yıl hapis cezasına çarptırıldı. Sinovac’tan şu anda 56 yaşında olan Yin Weidong suçlanmadı ve bu yıl şirketin koronavirüs aşı girişimini denetlemeye devam ediyor.
Sinovac için bu dava tek seferlik bir olay değildi: 2008 ile 2016 yılları arasında beş ilde en az 20 hükümet yetkilisi ve hastane yöneticisi, Sinovac çalışanlarından rüşvet aldıklarını mahkemeye kabul ettiler.
‘Uzun bir gölge’
Sinovac, 2017 yılında rüşvet vakalarına yanıt olarak bir iç soruşturma başlattığını söyledi. Henüz soruşturmanın sonucunu açıklamadı.
Sinovac Nisan ayında yayınladığı son yıllık raporunda Yin Weidong’un “herhangi bir suç veya uygunsuz davranışla suçlanmadığını ve savcılık ile tanık olarak işbirliği yaptığını söyledi. Bildiğimiz kadarıyla, Çinli yetkililer Bay Yin’e karşı herhangi bir yasal işlem veya hükümet soruşturması başlatmadı. ”
Yıllık rapor, Sinovac’ın yolsuzlukla mücadele politikalarını sıkı bir şekilde sürdürdüğünü, ancak “bu politikaların tam anlamıyla etkili olmayabileceğini” söyledi.
Bir Sinovac sözcüsü The Post’a verdiği demeçte, şirketin geçmiş rüşvet davalarını uygun şekilde ele alması için yasal sistemi görevlendirdiğini söyledi. CEO’nun işini yapma yeteneğinin etkilenmediğini söyledi. Sinovac, Yin Weidong’u röportaj için uygun hale getirmedi.
Çin’in ilaç endüstrisindeki yolsuzluk, uzun süredir devam eden bir beladır. Chicago Üniversitesi’nden siyaset bilimci Dali Yang, Çin’in 1990’larda ademi merkeziyetçi ilaç onaylarından 2000’lerde merkezileştirilmiş incelemelere geçişinin aşı için fırsatlar yarattığını söyledi.
Yang, uyuşturucu güvenliği skandallarının yol açtığı birkaç yüksek profilli baskının ardından yolsuzluğun artık eskisi kadar yaygın olmadığını söyledi. 2007 yılında Çin, sektöre karşı sert bir uyarıda bulunarak Devlet Gıda ve İlaç İdaresi eski başkanı Zheng Xiaoyu’yu idam etti. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, 2012’de başka bir yolsuzlukla mücadele kampanyası başlattı.
Son yıllarda aşı aksaklıkları yaşanmaya devam etti. 2018’de Sinovac’ın daha büyük rakibi Sinopharm, standart altı kalite için 400.000 atış difteri, tetanoz ve boğmaca aşısını geri çağırdı.
Çin Gıda ve İlaç İdaresi’nin uyuşturucu testi merkezinin eski müdür yardımcısı Yin Hongzhang, 2016 yılında Pekin mahkemesinde, şirketin hepatit A aşıları için yasal onay isterken, Sinovac’tan Yin Weidong’un kendisine dokuz yıl boyunca nakit rüşvet verdiğini söyledi. SARS, kuş gribi, şap hastalığı ve grip A.
Buna karşılık Yin Hongzhang, Sinovac’ın aşıları için “onay sürecini hızlandırmaya” yardımcı olduğunu söyledi.
Sinovac’ın CEO’su ifadesinde, bir düzenleyiciden gelen talepleri “reddedemeyeceğini” söyledi.
Çin’deki farmasötik yolsuzluk vakalarını araştıran İngiliz kurumsal araştırmacı Peter Humphrey, CEO’su rüşveti itiraf etmesine rağmen Sinovac’ın 2017’de zarar görmeden ortaya çıkmasını “biraz sıra dışı” olarak nitelendirdi.
Çin’in daha önce sadece rüşvet alan tarafı cezalandırdığını, ancak bu durumun 2014 yılında GlaxoSmithKline ile ilgili bir dava ile değiştiğini söyledi. GSK, satışları artırmak için doktorlara ve yetkililere rüşvet verdiği için 490 milyon dolar para cezasına çarptırıldı ve üst düzey Çin yöneticisi ertelenmiş hapis cezasına çarptırıldı.
Sinovac için rüşvet vakalarının, Şubat 2019’dan bu yana Nasdaq üzerindeki hisselerinin ticaretini donduran acımasız bir hissedar mücadelesini şiddetlendirmek dışında çok az görünür etkisi oldu. Bu sahiplik savaşı, şirket mührü için fiziksel bir mücadele de dahil olmak üzere dramatik dönüşler aldı – bir damga Çin firmaları tarafından belgeleri yasallaştırmak için kullandı – Sinovac’ın söylediği gibi, fabrikada elektrik kesintisi ve aşıların mahvolmasına neden oldu. Sinovac, normalde olduğu gibi işine devam etti.
Hız denemeleri
Yin Weidong, devlet tarafından işletilen China Youth Daily ile 2012 yılında yaptığı bir röportajda, çok az titiz bir erken eğitimin ardından üniversiteye giriş sınavında başarısız olduğunu söyledi. Çağrısını bir mesleki epidemiyoloji programında buldu: “Birden okulda en çok soruyu soran öğrenciye dönüştüm.”
Birkaç yıl sonra 21 yaşında, Çin’de hepatit A virüsünü izole eden ilk kişi olarak selamlandı. 2001’de Sinovac’ı Pekin’de kurmadan önce, sonraki on buçuk yılı, Çin’in karaciğer hastalığı için ilk yurt içinde geliştirdiği hepatit A aşısını geliştirip test ederek geçirecekti.
Büyük mola Nisan 2003’te geldi: SARS yayıldıkça Yin Weidong, devlet tarafından işletilen Guangming Daily’ye göre, belediye yetkililerini aradı ve bir aşı geliştirmeye gönüllü oldu. Günler sonra, Çin Bilim ve Teknoloji Bakanlığı, hükümetin finansmanı ve araştırmacıların da yardımıyla, SARS aşısını hızlı takip etme amaçlı ulusal bir projenin lideri olarak ilan etti.
Proje SARS ile birlikte fiyaskoyla sonuçlanırken, Sinovac’ın ekibine bir koronavirüs için aşı geliştirme konusunda çok önemli bir uygulama sağladı. Bu yılın planında olduğu gibi, SARS aşı planı, testler bitmeden üretimin başlaması çağrısında bulundu.
Sinovac, ekibinin daha deneyimli ve daha hızlı hale gelmesiyle kuş gribi ve H1N1 için aşı geliştirme konusunda Pekin’in desteğini de aldı.
SARS vurulduğunda, Sinovac’ın Yin Weidong’u zaten bir yıldır düzenleyici Yin Hongzhang’a rüşvet veriyordu.
Yin Hongzhang, mahkemede yaptığı itirafta 2002 yılında Yin Weidong’a bir araba satın almak istediğinden bahsettiğini ve yürütmeden 15.200 dolar nakit hediye aldığını söyledi. Aynı yıl, Sinovac’ın ilk amiral gemisi ürünü olan İyileştirici Hepatit A aşısı satış için onaylandı.
Yin Hongzhang’ın eşinin ifadesine göre, 2006 yılında Yin Weidong, Yin Hongzhang ve karısına yeni dairelerini döşemelerine yardımcı olmak için nakit olarak 7.600 $ verdi. Yin Weidong ifadesinde, aylar sonra yeni döşenmiş evlerine davet edildiğinde, onlara 15.200 dolar nakit daha verdiğini ve bunun masrafını kendisinin yaptığını söyledi.
Bu dönemde Sinovac, Çin’de grip, kuş gribi ve domuz gribi aşılarının satılması için onay aldı. Sinovac’ın domuz gribi aşısı, virüsün Meksika’da tespit edilmesinden sadece yarım yıl sonra Çin’de satışa onaylandı.
Yin Hongzhang, ifadesine göre 2011 yılında Yin Weidong’dan Pekin’in kuzey eteklerinde bir villa satın alması için kendisine yaklaşık 45.600 dolar borç vermesini istedi.
Yin Weidong mahkemede yaptığı açıklamada, nakit ödemeyi bir aracı aracılığıyla ayarladığını, bu konuyu kişisel olarak halletmesi durumunda ortaya çıkabilecek sonuçlara karşı dikkatli olduğunu söyledi.
Yin Hongzhang’ın karısı mahkeme tanıklığında yalnızca soyadıyla tanımlanan Guo, mahkemeye kendisinin ve kocasının bir otel lobisinden parayı aldıklarını ve krediyi geri ödemeye asla gönüllü olmadıklarını söyledi.
Baskıdan sonra
Mahkeme kararlarına göre, daha düşük seviyelerde en az 20 yetkili ve hastane çalışanı 2015 ile 2018 yılları arasında Çin mahkemelerinde Sinovac çalışanlarından rüşvet aldığını itiraf etti.
Güneydeki Guangdong eyaletinde 2017 yılında yaptığı bir vakada, yalnızca Yang soyadıyla tanımlanan bir Sinovac satış görevlisi, “Aşı endüstrisinde, genellikle sorumlu kişiye aşılarımızı kullanmaya teşvik etmek için bir komisyon veririz” dedi.
Yang, 2011-2015 yılları arasında 5,351 doz Sinovac’ın hepatit A aşısı satın alan hastaneye ödül olarak bir hastane çalışanına – “her zaman nakit zarflarla” 2.441 dolar komisyon verdiğini itiraf etti.
Tıp etiği profesörü Caplan, Sinovac’ın rüşvet geçmişinin bazı potansiyel müşterileri yabancılaştıracağını söyledi. Ancak bazı ülkeler, oda sıcaklığına, Pfizer-BioNTech ve Moderna’dan olanlara göre daha yakın bir yerde saklanabildiğinden, yine de Sinovac aşısını tercih edebilir. Ve bazılarının başka seçenekleri olmayabilir.
“Hiçbir seçenek olmadığında ve bir veba içindeysen, alabildiğini alma eğilimindesin,” dedi Caplan. “Yarım yamalak tarih ya da değil.”
Kaynak: Washington Post